Dikkat süresi yaşla nasıl gelişir? Multibem programı ne yapıyor?

Dikkat, çocuğun bir anda sahip olduğu değil, zamanla gelişen bir beceri. Okul öncesi dönemde bir çocuğun bir işte kalabildiği süre yaşla birlikte uzar; ama tek belirleyici yaş değildir.

Kendi seçtiği bir oyunda uzun süre kalabilen bir çocuk, yönergeyle yapılan bir çalışmada çok daha kısa sürede dağılabilir. İkisi de aynı çocuğun dikkatidir.

Dikkat tek bir şey değil

Okul öncesinde en az üç farklı beceriden söz ediyoruz ve bunlar ayrı ayrı gelişir:

Sürdürülen dikkat — bir işte kalabilme. Genellikle çocuğun kendi seçtiği işte belirgin biçimde daha uzundur.

Seçici dikkat — etraftaki uyaranlara rağmen bir şeye odaklanabilme. Kalabalık ve gürültülü ortamda zorlanır.

Dikkati kaydırabilme — bir işten diğerine geçebilme. Geçişlerde zorlanan çocuklarda bu beceri daha yavaş gelişir; öngörülebilir bir düzen çok işe yarar.

Bir çocuk birinde iyi, diğerinde zorlanıyor olabilir. “Dikkati kısa” demek çoğu zaman fazla genel bir tanım oluyor.

Karşılaştırmak yerine kendi çizgisini izleyin

Ailelerin en sık yaptığı şey, çocuğu yaşıtlarıyla karşılaştırmak. Oysa aynı yaştaki iki çocuk arasında dikkat süresi bakımından geniş bir doğal aralık var.

Daha yararlı soru: Çocuk üç ay öncesine göre neresinde? Daha uzun süre kalabiliyor mu? Yarım bıraktığı bir işe dönebiliyor mu? Bir yönergeyi tekrar sormadan uygulayabiliyor mu?

Yaşa göre “beklenen dakika” tablolarını bilinçli olarak paylaşmıyoruz; bu tablolar aileleri gereksiz kaygılandırıyor ve çocuğun kendi gelişim çizgisini gölgeliyor.

Dikkati dağıtan alışkanlıklar

Fark etmeden dikkati bölen birkaç yaygın davranış:

Araya girmek. Çocuk bir işle uğraşırken “aferin”, “şöyle yapsana”, “su ister misin” demek, o an sürdürdüğü odağı böler. Zorlanıyor olsa bile biraz bekleyin.

Aynı anda çok seçenek. Tüm oyuncakların ortada olduğu bir oda, çocuğun bir işe yerleşmesini zorlaştırır. Dönüşümlü kullanım daha iyi çalışır.

Çok adımlı yönerge. “Ayakkabını çıkar, ellerini yıka, masaya gel” üç ayrı iştir. Tek seferde tek yönerge verin.

Sürekli arka plan sesi. Açık duran televizyon, çocuk izlemiyor olsa bile seçici dikkati yorar.

Dikkati destekleyen basit alışkanlıklar

• Bitirme deneyimi yaşatın. Kısa da olsa başlayıp biten işler, dikkat için tekrar edilen bir antrenmandır.
• Yarım kalanı bozmayın. Devam edilebilir bir iş, uzun soluklu çalışmanın kapısını açar.
• Öngörülebilir bir gün kurun. Ne zaman ne olacağını bilen çocuk, enerjisini düzeni çözmeye harcamaz.
• Uyku ve hareket. Yorgun ya da hareket ihtiyacı bastırılmış bir çocukta dikkat beklenenden kısa olur.
• Beraber oynayın. Sizinle sürdürülen bir oyun, tek başına sürdürülenden genellikle daha uzundur ve süreyi kademeli uzatmanızı sağlar.

Evde yapabileceğiniz çalışmalar

Karmaşık malzemeye gerek yok:

• Hafıza kartları ve eşleştirme oyunları
• Sıralama: boyuta, renge, sayıya göre dizme
• “Ne değişti?” oyunu: masadan bir nesne alıp fark ettirme
• Birlikte yemek hazırlamak — çok adımlı, sonucu somut bir iş
• Basit el işleri: boncuk dizme, ip geçirme, katlama
• Sesli kitap dinleyip sonra birlikte anlatma

Günde on beş dakika, düzenli olarak yapıldığında haftada bir saatlik bir seanstan daha etkilidir.

Multibem programı nasıl işliyor?

Multibem, Özel Hilka Çocuk Akademisi’nde dikkat, hafıza ve duygu düzenleme becerilerini oyunla destekleyen özel programımız.

Çalışmalar ayrı bir ders saati gibi değil, günlük akışın içindeki oyun temelli etkinlikler olarak ilerler. Çocuk bir sınava girmez, test edilmez; sınıf öğretmeni gözlem notlarıyla süreci izler.

Programın üç ayağı var:

1. Dikkat ve odak — sıralama, eşleştirme, “ne değişti” tipi çalışmalar
2. Hafıza — görsel ve işitsel hatırlama oyunları, tekrarlı ritim çalışmaları
3. Duygu düzenleme — bekleme, sıra alma, hayal kırıklığıyla baş etme; oyunun içine yerleştirilir

Psikolog kurucumuzun rehberliğinde ilerleyen bu takip, dönemsel veli görüşmelerinde sizinle paylaşılır. Rehberlik ve gelişim takibi hakkında ayrıntıyı hizmetlerimiz sayfasında bulabilirsiniz.

Ne zaman destek istemeli?

Aşağıdaki durumlarda sınıf öğretmeni ve rehberlik birimiyle konuşmak yararlı olur:

• Çocuk kendi seçtiği oyunda bile çok kısa sürede dağılıyorsa
• Aynı yönergeyi çok sayıda tekrardan sonra da izleyemiyorsa
• Yoğun hareketlilik günlük işleri belirgin biçimde zorlaştırıyorsa
• Hayal kırıklığı karşısında çok şiddetli ve uzun tepkiler veriyorsa

Bunlar tek başına bir tanı anlamına gelmez; ama birlikte gözlemlemeyi ve gerekirse uzman yönlendirmesi yapmayı gerektirir.

Sınıfta görmek isterseniz

Multibem çalışmalarının günün içine nasıl yerleştiğini anlatmak yerine göstermeyi tercih ediyoruz. İstanbul Pendik’te bir sabah bize misafir olun, sınıfta bir etkinliği baştan sona izleyin.

Ön kayıt formu ile randevu oluşturabilir, sorularınız için iletişim sayfamıza yazabilirsiniz.